Cursussen

Cursussen in het seizoen 2017-2018

1. Tussen Tenach en Talmoed… een ontdekkingsreis!

Aan de hand van de Talmoed, Midrash, Sjoelchan Aroech (de Codex) en latere bronnen worden alledaagse en minder alledaagse onderwerpen om ons heen behandeld.
De cursusavonden beginnen met een vraagstelling over een bepaald actueel onderwerp, zoals aidsbestrijding, discriminatie, de eredienst in de synagoge, het verzorgen van huisdieren, de instandhouding van een parlementaire democratie, strafprocessen en vele andere zaken.
De cursisten hebben natuurlijk de vrijheid om zelf ook onderwerpen aan te dragen. De bronnen worden door de cursisten inhoudelijk bestudeerd. Het kunnen lezen van het Hebreeuws is geen absolute noodzakelijkheid om deel te nemen. Door middel van deze cursus maken de deelnemers kennis met de methodiek van het omgaan met eeuwenoude rabbijnse literatuur.

Docent: Rabbijn Lody van de Kamp
Cursusavond: woensdag van 19.30 – 21.00 uur, eens per maand
Eerste cursusavond: wo. 6 september 2017


2. Bijbels Hebreeuws voor beginners

In deze cursus wordt een inleiding gegeven in het lezen van het Bijbels Hebreeuws, te beginnen bij de schriftleer en klankleer, en vervolgens de basale verbuigingen van de naamwoorden en werkwoorden.
Al snel na de start van de cursus wordt een begin gemaakt met het lezen van teksten. Eerst gaat dat lezen natuurlijk heel langzaam, maar gaandeweg wordt de snelheid opgevoerd.

De cursus is geschikt voor mensen zonder enige kennis van welke vorm van Hebreeuws ook. Kennis van het alfabet is echter wel van nut om juist in het begin niet achter te blijven. Belangstellenden wordt daarom aangeraden al ruim van tevoren de website voor de lessen te bezoeken en met het alfabet te gaan oefenen, LES 1 (HTML) of op LES 1 (PDF).

Voor deze cursus zijn geen extra hulpmiddelen nodig. De teksten en de grammaticale informatie worden via de website van de docent beschikbaar gesteld.

Voor belangstellenden met enige kennis van het modern Hebreeuws (Ivriet) zij opgemerkt dat het Bijbels Hebreeuws in zijn schrift- en vormleer weinig afwijkt, echter wel heel sterk afwijkt in de zinsopbouw en de functie van de werkwoordsvormen.

Het is de bedoeling om het komende jaar enkele hoofdstukken uit het begin van het eerste boek van Samuel te lezen.

We hopen dat na een jaar de cursisten in staat zijn om, met behulp van een woordenboek, te begrijpen hoe verschillende vertalers tot hun vertalingen zijn gekomen.

Deze cursus vindt alleen doorgang met minimaal 10 deelnemers! 

Docent: Karel Jongeling
Cursusmiddag: woensdag, van 16.00 – 17.30 uur, wekelijks
Eerste cursusmiddag: wo. 13 september 2017


3. Bijbels Hebreeuws voor enigszins gevorderden

In deze cursus wordt ervan uitgegaan dat de deelnemers een basiskennis hebben van het Bijbels Hebreeuws. Wat de grammatica aangaat besteden we vooral aandacht aan de onregelmatige werkwoorden.

Afgezien van een Hebreeuwse Bijbeltekst zijn geen verdere hulpmiddelen noodzakelijk. We zullen aan het begin van de cursus nog eens aandacht besteden aan de bestaande woordenboeken.
Het is de bedoeling het verhaal over het Binden van Jitzchak te gaan lezen, Bresjiet (Genesis) 22; speciale aandacht zal besteed worden aan een late verhalende uitleg van deze tekst in Sefer HaJasjar. We zullen, behalve aan grammatica en vocabulaire, ook aandacht besteden aan de traditionele uitleg van de tekst. Daartoe zullen we voor het begin van het cursusjaar tekst en vertaling van het commentaar van Rasjie op onze website plaatsen. De tekst is te vinden op deze pagina.

Docent: Karel Jongeling
Cursusavond: woensdag, van 18.00 – 19.30 uur
Eerste cursusavond: wo. 13 september 2017.


4. Literair traditioneel Hebreeuws: Sj.J. Agnon  (Nobelprijs 1966)

Het verhaal “Naar de Moeite is het Loon” (Le-fi ha-tsa’ar ha-sachar) uit 1947 is een uitdrukking van Agnon’s reactie op de Sjoa. Het is gesitueerd in de Middeleeuwen en geschreven in het religieuze idioom van de rabbijnse traditie. Het gaat over een middeleeuwse geleerde en dichter, die probeert de zin van het lijden onder woorden te brengen met behulp van het thema van de Aqeda, het verhaal van de “binding van Izaak” en Abrahams opdracht zijn enige zoon te offeren. Agnon brengt dat onder woorden in heel vrome en traditionele taal, maar laat overal merken dat ook de godsdienst geen sleutel biedt, die alle raadsels oplost.

We lezen het verhaal uit de recente gevocaliseerde editie met vertaling, die verscheen in de reeks Sifroet, no. 16 (2016), uitgegeven door de Vereniging Hebreeuws. In deze toegankelijke vorm is het een mooie opstap tot Agnon’s andere werk. Waar nodig en nuttig nemen we achtergrondinformatie erbij.

Docent: Albert van der Heide
Cursusmiddag: dinsdag van 13.30 – 15.30 uur, eens per 14 dagen
Eerste cursusmiddag: di. 5 september 2017


5A. Ivriet (modern Hebreeuws)

Docente: Sylvie Hoyinck

Kitah beth
We kennen inmiddels het schrijf- en het drukschrift. In deze cursus gaan we door met de tegenwoordige tijd, vanaf hoofdstuk bet, uit het boek Ivriet mi-beresjiet alef. De cursus sluit aan op Kitah alef van het JSL. Behalve de lesstof wordt er ook aandacht geschonken aan algemene kennis over Joodse en Israelische feestdagen, gebruiken en cultuur.

Cursusavond: zondag van 19.30 – 21.00 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: zo. 3 september 2017

5B. Ivriet (modern Hebreeuws)

Docente: Noa Breemhaar

De cursus Ivriet wordt aangeboden op vele niveaus. Voor een ieder is er een passende cursus te vinden. Hieronder per cursus een korte beschrijving van de inhoud en het niveau.
Voor alle Ivriet-cursussen geldt dat er naast de teksten uit het werkboek ook aandacht wordt geschonken aan de Joodse/Israëlische cultuur aan de hand van verhalen, gedichten of liedjes in eenvoudig Ivriet. Alle boeken worden bij de docente gekocht.
Voor meer informatie of overleg graag even contact opnemen met de docente.

Kitah alef – tegenwoordige tijd
Deze cursus is bedoeld voor iedereen die Ivriet wil leren, zoals dat tegenwoordig gesproken wordt in Israël. In het eerste jaar leren we het Alef-Beth (alfabet). Verder oefenen we lezen en spreken met behulp van teksten in de tegenwoordige tijd.
Belangrijk voor het volgen van de cursus is het voorbereiden van de lessen thuis (ongeveer 4 uur per week). Werkboek: “Ivriet min ha-hatchala alef” + CD.

Cursusavond: donderdag van 18.30 – 20.00 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: do. 19 oktober 2017.

Kitah beth 2 – verleden tijd
Deze cursus is bedoeld voor diegenen, die brede basiskennis hebben van de tegenwoordige tijd. Hier beginnen we met de basis van de verleden tijd. Werkboek: “Ivriet mi-bereishiet alef” (boek ISBN 9789657374023, disc: ISBN 0019900006043) vanaf hoofdstuk Gimel.

Cursusavond: maandag van 18.30 – 20.00 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: ma. 16 oktober 2017.

Kitah gimel – verleden tijd / toekomende tijd
Deze cursus is bedoeld voor diegenen, die al enige basiskennis hebben van de verleden tijd. Dit jaar gaan we verder met de verleden tijd en beginnen we met de toekomende tijd. Werkboek: “Ivriet mi-bereishiet alef”, vanaf hoofdstuk Wav. (boek ISBN: 9789657374023, disc: ISBN: 0019900006043). Naast het werkboek lezen we ook literatuur in Ivriet kala.

Cursusavond: dinsdag van 18.30 – 20.00 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: di. 17 oktober 2017.

Kitah dalet – toekomende tijd
Deze cursus is bedoeld voor diegenen die al een brede basiskennis hebben van de verleden tijd. Maar ook enige kennis met de toekomende tijd. Werkboek “Ivriet mi-bereishiet Bet” (ISBN 19900000403) Naast het werkboek lezen we ook literatuur in Ivriet kala.

Cursusavond: dinsdag van 20.15 – 21.45 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: di. 17 oktober 2017.

Kitah hee – gevorderden
Deze cursus is bedoeld voor wie een ruime basiskennis heeft in het Ivriet en deze wil vernieuwen of uitbreiden. Deze cursus wordt gegeven in een rustig tempo. Naast het werkboek lezen we ook in Ivriet kala.

Cursusavond: maandag van 20.15 – 21.45 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: ma. 16 oktober 2017.

Kitah wav – gevorderden
Deze cursus is bedoeld voor wie een ruime basiskennis heeft in het Ivriet en deze wil vernieuwen of uitbreiden. In de lessen komen steeds drie onderdelen aan bod: actualiteiten, het werkboek en moderne literatuur in Ivriet kala. Werkboek: “agada shel safa” (“What a Language”, Mazal Cohen/Akademon nummer 741053400).

Cursusavond: donderdag van 20.15 – 21.45 uur, wekelijks
Eerste cursusavond: do. 19 oktober 2017.


6a. Stoomcursus Jiddisch voor analfabeten

Docent: Ruben Verhasselt

In twee avonden van elk 3 uur wordt u ingevoerd in de geheimen van het Jiddische alfabet en leert u lezen en schrijven. Deze stoomcursus is geschikt voor iedereen. Voorkennis is niet nodig, nieuwsgierigheid wel. Na één avond kunt u in elk geval uw eigen naam schrijven. Na twee avonden zijn de geïnteresseerden klaargestoomd voor deelname aan de eerste les van de cursus Intensief Jiddisch.

Cursusavonden: dinsdagen 5 en 12 september 2017, van 19.00 – 22.00 uur

6b. Intensief Jiddisch 1

Een beginnerscursus voor wie het Jiddische alfabet machtig is. Bij voldoende belangstelling starten we deze nieuwe cursus Intensief Jiddisch en gaan aan de slag met het boek Intensive Yiddish van Gennady Estraikh, Oxford, Oksforder Yidish Press, 1996. Het zal niet lang duren voor u in staat bent literaire teksten te lezen.

Cursusavond: dinsdag van 19.30 – 21.00 uur, eens in de 14 dagen
Eerste cursusavond: di. 26 september 2017.
Tweede cursusavond (na feestdagen en vakantie):  di. 31 oktober 2017.

6c. Intensief Jiddisch 5

Een cursus voor degenen, die de afgelopen vier jaar Intensief Jiddisch hebben gevolgd. We maken nader kennis met de moderne Jiddische literatuur aan de hand van teksten van Avrom Reisen (1876-1953), Mendele Moicher Sforim (Sjolem Jankev Abramovitsj, 1835-1917), J.L. Peretz (1852-1915). Ze worden ons door native speakers voorgelezen op de CD’s bij Heather Valencia (ed.), Mit groys fargenign. Hundert yor Yidishe literatur, Oxford Institute for Yiddish Studies, 2003.

Cursusavond: maandag van 19.30 – 21.00 uur, eens in de 14 dagen
Eerste cursusavond: ma. 18 september 2017
Tweede cursusavond (na feestdagen en vakantie): ma. 23 oktober 2017.

6d. Intensief Jiddisch 8 voor gevorderden

Een cursus voor de getrouwe groep achtstejaars. We maken nader kennis met de moderne Jiddische literatuur via teksten van o.a. Nobelprijswinnaar Issac Bashevis Singer (1904-1991), zijn zus Esther Kreitman (1891-1954), Shmuel Harendorf (1900-1969) en Der Tunkeler (Joisef Tunkel, 1881-1949). Ze worden ons voorgelezen door Helen Beer, Barry Davis, Pesakh Fiszman en Jeremy Grant op de CD’s bij Heather Valencia (ed.), Mit groys fargenign. Hundert yor Yidishe literatur, Oxford Institute for Yiddish Studies, 2003.

Cursusavond: dinsdag van 19.30 – 21.00 uur, eens in de 14 dagen
Eerste cursusavond: di. 19 september 2017
Tweede cursusavond (na feestdagen en vakantie):  di. 24 oktober 2017.

6e. De Leidse lejenkraiz, Jiddische leesclub voor vergevorderden

We beginnen aan het vierde en laatste hoofdstuk in de onvolprezen beschrijving van Itsik Manger’s leven en werk door Alexander Spiegelblatt, Bloë winklen, Itsik Manger – lebn, lid oen balade, Tel Aviv, J.L. Perets Farlag, 2002. Dit hoofdstuk heet Medresj Itsik en gaat in op Manger’s ‘Bijbelse’ gedichten, zoals de beroemde Choemesj-lider (Warschau, 1935) en Megile-lider (Warschau, 1936), die later zijn opgenomen in de verzamelbundel Medresj Itsik (Parijs, 1951). We bekijken de bijbehorende gedichten van Manger.

Cursusavond: maandag van 20.15 – 21.45 uur, eens in de 14 dagen
Eerste cursusavond: ma. 11 september 2017.


7a. Ladino en de Sefardische tradities tot het jaar 1492

Ik wil beginnen te vertellen … las anyaranzas de Sefarad …

Ladino, tegenwoordig ook Judezmo of Djudeo-Espanyol (Joods Spaans) genoemd is de oorspronkelijke taal van de Sefardische Joden. Velen beschouwen het als een dode taal maar niets is minder waar! Judezmo is een minderheidstaal, die vandaag de dag nog wordt gesproken onder Sefardische Joden in Israël, Turkije, Frankrijk, Marokko, Latijns Amerika en de Balkan.

In het begin werd Ladino geschreven in het oude Spaans in het Rashi schrift, maar later werd dit vervangen door modern Hebreeuwse tekens, samen met woorden uit de talen van de landen in de Diaspora, waar de Joden naartoe zijn gevlucht vanuit Spanje. Op dit moment wordt het geschreven in het oude Spaans (met Latijnse en Hebreeuwse tekens).

In deze eerste cursus wil ik u introduceren in de Ladino wereld. Tot de rijke en onbekende Djudeo-Espanyol taal en cultuur. Onder anderen zullen we de taal bespreken, simpele teksten, gebeden, liedjes, verhalen, poëzie en eenvoudige literatuur. Verder zullen aan bod komen de geschiedenis, las juderias in Spanje en Portugal, Sefardische tradities zoals muziek, cultuur, het vieren van de Sjabbat en Joodse feesten, Sefardische segulot, de Sefardische keuken en allerlei andere interessante thema’s.

Benvenido seas aki haver kerido!

Docent: Jonathan Benavides
Cursusavond: woensdag, van 18.30 – 20.00 uur, eens per 14 dagen
Eerste cursusavond: wo. 13 september 2017

7b. De erfenis van Sefarad van 1492 tot 2017

Het erfgoed van Sefarad in Europa, de Amerika’s en de wereld, is een fascinerend onderwerp aangezien het een fundamentele bijdrage vormde, niet alleen voor de spiritualiteit, maar ook voor de economische, wetenschappelijke en culturele ontwikkeling binnen de landen waarin de sefardische joden emigreerden na het Edict van Granada in 1492. In Sefarad moesten onze voorouders alles achterlaten, behalve hun taal, ook hun tradities en hun wijsheid. Zo is toen de westerse sefardische wereld geboren.
Hun nakomelingen hebben sindsdien in verscheidene domeinen over de hele wereld sporen achtergelaten en nog steeds kunnen we deze sporen achterhalen. Sporen te ontdekken en samen te brengen binnen een sefardische context is een van de doelen van deze cursus met als onderwerpen architectuur, kunst, literatuur, muziek en sport.

T’aspero haver kerido

Docent: Jonathan Benavides
Cursusavond: woensdag van 20.15 – 21.45 uur, eens per 14 dagen
Eerste cursusavond: wo. 13 september 2017.


8. Joden en Moslims in historisch perspectief

Deze cursus verkent de betrekkingen tussen Joden en Moslims vanaf de contacten van Joodse stammen in Arabië met de profeet Mohammed tot recente conflicten in het Midden-Oosten. Voor de geschiedenislessen op zes zondagavonden zijn teksten, kaarten, afbeeldingen en sites rond de volgende vraagstukken geselecteerd:

  1. In hoeverre spelen Joodse tradities een rol bij het ontstaan van de Islam? Waarom verandert de positie van Joden in het ‘Huis van de Islam’ tussen de ‘Grondwet van Medina’ uit 623 en het ‘Verdrag van Omar’ (I of II)?
  2. De sefardische gemeenschap komt van 950 tot 1150 in Moors Spanje tot grote bloei. Waarom vinden haar dichters de ambivalentie tussen lichtzinnige literair-arabische en strikte religieus-hebreeuwse tradities zo aantrekkelijk?
  3. Wat leert het fabelachtige archief van de Geniza van Cairo ons over de sociale posities van Joden onder het Moslim-bewind tijdens de hoge Middeleeuwen en over Joods-Islamitische betrekkingen tijdens de Kruistochten?
  4. In het Ottomaanse Rijk wordt het sefardische Saloniki het ‘Jerusalem van de Balkan’ en poogt een invloedrijke marranen-familie een autonoom Joods gebied rond Tiberias te creëren. Wijzen bekeringen tot de Islam na 1666 rond de pseudo-messias Sjabtai Zwi op een verslechtering van de positie van de Joden onder de sultan in Istanboel?
  5. Vormt de ontwikkeling van aparte Joodse wijken in het sultanaat Marokko naar vrije vestiging onder Frans koloniaal bewind wel een emancipatie? Dat zelfs in dit tolerante Islamitische land Joden na de herwonnen onafhankelijkheid (1956) geen toekomst meer zien, geeft te denken.
  6. Wat is er over van de Moslim-alliantie, die nazi’s poogden te creëren voorbij beider vijandschap tegen Britten, Sovjets en Joden? Wordt een tweestaten-oplossing van Israël en Palestina door de nederzettingen op de Westbank ondermijnd, of (ook) door de geopolitieke conflicten tussen sjiitische en soennitische landen en partijen?

Docent: Harrie Teunissen
Cursusavond: zondag van 19.30 – 21.15 uur op 21 en 28 januari en 4, 11, 18 en 25 februari 2018


9. Joodse literatuur

Komend studiejaar zullen onderstaande romans worden besproken:

  1. Margot Vanderstraeten, Mazzal tov, Ned. 2017, 320 blz. Niet-Joodse jonge vrouw krijgt geleidelijk toegang tot de gesloten Joods-orthodoxe wereld in Antwerpen.
  2. S.Y. Agnon, Een simpel verhaal. Hebr. 1935, vert. 2017 (Nobelprijs 1966).  Vertaald door Sylvie Hoyinck. Een onromantisch liefdesverhaal, spelend in een Joodse gemeenschap in Galicië.
  3. Stefan Hertmans, De bekeerlinge, Ned. 2016, 314 blz.
    Een Joods-geworden vrouw met voortdurend vluchten ten tijde van de kruistochten in de elfde eeuw. De schrijver reist haar in het nu achterna.
  4. Patrick Modiano, De straat van de donkere winkels. Frans 1978, vert. 2014, 224 blz. (Nobelprijs 2014).
    Een detective met geheugenverlies onderneemt een spannende speurtocht naar zijn verleden.

Docent: Peter Schmitz
Cursusmiddagen: maandag van 14.00 – 16.00 uur op 5 februari, 5 maart, 11 april en 7 mei 2018


10. ‘Als jullie willen, is dit geen droom’ (vervolgcursus)

(vrij naar Herzl’s uitspraak: im tirtzoe, een zot agadah)

Israël is een mooi voorbeeld van een multiculturele samenleving en van een immigratieland. Hoe werden in de jaren vijftig en zestig de immigranten uit Arabische landen opgevangen en hoe verging het de Russische immigranten in de jaren negentig? Deze vraag staat centraal en ook die naar de Joden met een gehaakt keppeltje, die in de Zesdaagse oorlog in 1967 werden gesteund door de wonderbaarlijke ‘door God ingegeven’ overwinning? Wie zijn zij en wat betekent de religieus-zionistische ideologie voor Israël als geheel? Tijdens de laatste bijeenkomst zal bij wijze van afronding worden stilgestaan bij de belangrijkste struikelblokken op weg naar vrede.

  • Joodse immigranten uit Arabische landen
  • De Russen: ‘Israeliër zijn is Joods genoeg’
  • Religieuze zionisten
  • Vrede en struikelblokken

Docent: Els van Diggele
Cursusmiddagen: dinsdagen 6, 13, 20 en 27 februari 2018 van 15.30 – 17.00 uur